به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان بهزیستی کشور، دکتر حسین نحوی‌نژاد، مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور و کارشناس توانبخشی و مراقبت از سالمندان، با اشاره به افزایش جمعیت سالمندان در کشور اظهار کرد: بر اساس آمار حدود ۱۴ درصد جمعیت کشور از افراد بالای ۶۰ سال تشکیل شده است و تعداد سالمندان حدود ۱۱ میلیون نفر می باشد؛ با این حال، سالمندی به خودی خود به معنای ناتوانی فرد و نیاز وی به مراقبت نیست.
وی افزود: بخشی از نیاز سالمندان به مراقبت، ناشی از مشکلاتی است که در سال‌های جوانی و میانسالی ایجاد شده و از جمله آنها می‌توان به فشار خون بالا، دیابت، مشکلات عضلانی و استخوانی و برخی بیماری‌های ناتوان‌کننده اشاره کرد.
نحوی‌نژاد ادامه داد: حدود ۶۰۰ هزار سالمند به مراقبت‌های نسبی یا کامل نیاز دارند؛ برخی از این افراد ممکن است روزانه تنها به یک تا دو ساعت مراقبت یا مصاحبت نیاز داشته باشند، در حالی که گروهی دیگر به مراقبت شبانه‌روزی محتاج هستند.
وی با اشاره به ظرفیت موجود برای ارائه خدمات مراقبتی به سالمندان گفت: مراکز شبانه‌روزی کشور در مجموع ظرفیت نگهداری حدود ۲۰ هزار نفر را دارند و با احتساب سالمندانی که از خدمات ویزیت یا مراقبت در منزل استفاده می‌کنند، این ظرفیت به حدود ۳۰ هزار نفر می‌رسد.
مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور تأکید کرد: بخش قابل توجهی از سالمندان نیز در خانه و در کنار خانواده و بستگان خود زندگی می‌کنند و مراقبت از آنها در محیط خانواده، در صورت فراهم بودن شرایط لازم، یک ظرفیت مثبت محسوب می‌شود.
خانه؛ بهترین محیط زندگی سالمند، در صورت فراهم بودن شرایط
نحوی‌نژاد با تأکید بر اینکه برای همه سالمندان نمی‌توان یک نسخه واحد تجویز کرد، اظهار کرد: در بسیاری از موارد، بهترین فضای خانه از بهترین آسایشگاه سالمندان نیز مناسب‌تر است؛ اما مراکز نگهداری نیز برای گروهی از سالمندان ضرورت دارند.
وی گفت: اگر خانواده آموزش و آگاهی کافی برای مراقبت نداشته باشد، تجهیزات مورد نیاز در اختیار آنها نباشد یا حرمت و منزلت سالمند رعایت نشود، زندگی در خانه لزوماً به معنای دریافت مراقبت مناسب نخواهد بود.
این کارشناس توانبخشی افزود: سالمندانی که با زخم بستر، اختلالات شناختی مانند آلزایمر، برخی عوارض ناشی از معلولیت یا شرایطی مواجه هستند که نیازمند خدمات ویژه و مراقبت‌های پرستاری است، ممکن است در مقاطعی به خدمات مراکز نگهداری نیاز داشته باشند؛ به‌ویژه زمانی که خانواده توان یا شرایط لازم برای مراقبت از آنان را نداشته باشد.
وی تصریح کرد: از نظر اقتصادی و اجتماعی نمی‌توان پاسخ به نیازهای مراقبتی کشور را صرفاً در توسعه خانه‌های سالمندان جست‌وجو کرد و باید خانواده‌هایی که تمایل دارند از سالمند خود در منزل مراقبت کنند نیز مورد حمایت قرار گیرند.
نحوی‌نژاد یکی از چالش‌های این حوزه را تغییر ساختار خانواده‌ها دانست و گفت: خانواده‌ها در گذشته گسترده‌تر بودند و اعضای خانواده می‌توانستند مسئولیت مراقبت را میان خود تقسیم کنند، اما امروز خانواده‌ها هسته‌ای‌تر شده‌اند، تعداد اعضای خانوار کاهش یافته و در بسیاری از موارد فاصله میان اعضای خانواده بیشتر شده است. از سوی دیگر، کوچک‌تر شدن منازل نیز می‌تواند امکان مراقبت مناسب از سالمند را محدود کند.
وی افزود: بخشی از نیاز سالمندان به مراقبت، ناشی از مشکلاتی است که در سال‌های جوانی و میانسالی ایجاد شده و از جمله آنها می‌توان به فشار خون بالا، دیابت، مشکلات عضلانی و استخوانی و برخی بیماری‌های ناتوان‌کننده اشاره کرد.
نحوی‌نژاد ادامه داد: حدود ۶۰۰ هزار سالمند به مراقبت‌های نسبی یا کامل نیاز دارند؛ برخی از این افراد ممکن است روزانه تنها به یک تا دو ساعت مراقبت یا مصاحبت نیاز داشته باشند، در حالی که گروهی دیگر به مراقبت شبانه‌روزی محتاج هستند.
وی با اشاره به ظرفیت موجود برای ارائه خدمات مراقبتی به سالمندان گفت: مراکز شبانه‌روزی کشور در مجموع ظرفیت نگهداری حدود ۲۰ هزار نفر را دارند و با احتساب سالمندانی که از خدمات ویزیت یا مراقبت در منزل استفاده می‌کنند، این ظرفیت به حدود ۳۰ هزار نفر می‌رسد.
مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور تأکید کرد: بخش قابل توجهی از سالمندان نیز در خانه و در کنار خانواده و بستگان خود زندگی می‌کنند و مراقبت از آنها در محیط خانواده، در صورت فراهم بودن شرایط لازم، یک ظرفیت مثبت محسوب می‌شود.
خانه؛ بهترین محیط زندگی سالمند، در صورت فراهم بودن شرایط
نحوی‌نژاد با تأکید بر اینکه برای همه سالمندان نمی‌توان یک نسخه واحد تجویز کرد، اظهار کرد: در بسیاری از موارد، بهترین فضای خانه از بهترین آسایشگاه سالمندان نیز مناسب‌تر است؛ اما مراکز نگهداری نیز برای گروهی از سالمندان ضرورت دارند.
وی گفت: اگر خانواده آموزش و آگاهی کافی برای مراقبت نداشته باشد، تجهیزات مورد نیاز در اختیار آنها نباشد یا حرمت و منزلت سالمند رعایت نشود، زندگی در خانه لزوماً به معنای دریافت مراقبت مناسب نخواهد بود.
این کارشناس توانبخشی افزود: سالمندانی که با زخم بستر، اختلالات شناختی مانند آلزایمر، برخی عوارض ناشی از معلولیت یا شرایطی مواجه هستند که نیازمند خدمات ویژه و مراقبت‌های پرستاری است، ممکن است در مقاطعی به خدمات مراکز نگهداری نیاز داشته باشند؛ به‌ویژه زمانی که خانواده توان یا شرایط لازم برای مراقبت از آنان را نداشته باشد.
وی تصریح کرد: از نظر اقتصادی و اجتماعی نمی‌توان پاسخ به نیازهای مراقبتی کشور را صرفاً در توسعه خانه‌های سالمندان جست‌وجو کرد و باید خانواده‌هایی که تمایل دارند از سالمند خود در منزل مراقبت کنند نیز مورد حمایت قرار گیرند.
نحوی‌نژاد یکی از چالش‌های این حوزه را تغییر ساختار خانواده‌ها دانست و گفت: خانواده‌ها در گذشته گسترده‌تر بودند و اعضای خانواده می‌توانستند مسئولیت مراقبت را میان خود تقسیم کنند، اما امروز خانواده‌ها هسته‌ای‌تر شده‌اند، تعداد اعضای خانوار کاهش یافته و در بسیاری از موارد فاصله میان اعضای خانواده بیشتر شده است. از سوی دیگر، کوچک‌تر شدن منازل نیز می‌تواند امکان مراقبت مناسب از سالمند را محدود کند.
ساماندهی مراقبین؛ از آموزش و استانداردسازی تا ایجاد اعتماد
مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور ساماندهی مراقبین سالمندان را یکی از موضوعات مهم در این حوزه عنوان کرد و گفت: در دبیرخانه شورای ملی سالمندان این موضوع مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: بیش از ۹۰ درصد مؤسساتی که در حوزه مراقبت از سالمندان فعالیت می‌کنند و مراقب به منازل اعزام می‌کنند، تاکنون مجوز جامع و مشخصی برای همه ابعاد مراقبت نداشته‌اند و ساماندهی این حوزه نیازمند آموزش، تعیین استاندارد و ارزیابی صلاحیت افراد است.
نحوی‌نژاد ادامه داد: در همین راستا سازمان بهزیستی کشور، سازمان فنی و حرفه‌ای کشور و وزارت بهداشت برای ساماندهی این حوزه همکاری کرده‌اند تا افرادی که خدمات مراقبتی ارائه می‌کنند، آموزش‌های لازم را دریافت کنند.
وی با بیان اینکه خدمات مراقبت از سالمند می‌تواند از یک ساعت تا ۲۴ ساعت و متناسب با نیاز فرد ارائه شود، اظهار کرد: مؤسساتی که مجوز قانونی دریافت می‌کنند، در قبال خدماتی که ارائه می‌دهند مسئول و پاسخگو خواهند بود.
مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور اعتماد را یکی از الزامات اساسی این نوع خدمات دانست وگفت: مراقب برای ارائه خدمت وارد فضای خصوصی خانواده می‌شودوبه همین دلیل اعتمادمیان دریافت‌کننده و ارائه‌دهنده خدمت اهمیت ویژه‌ای دارد.
سالمندی؛ مسئله‌ای که می‌تواند به فرصت اقتصادی تبدیل شود
نحوی‌نژاد با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی حوزه سالمندی اظهار کرد: در دنیا از سالمندی به عنوان بخشی از «اقتصاد نقره‌ای» یاد می‌شود و می‌توان به جای نگاه صرفاً مسئله‌محور، سالمندی را به ظرفیتی برای ایجاد اشتغال تبدیل کرد.
وی افزود: با شکل‌گیری مؤسسات تخصصی و آموزش نیروهای مورد نیاز، هزاران فرصت شغلی برای جوانان ایجاد خواهد شد و بخشی از نیازهای رو به افزایش سالمندان نیز از طریق همین ظرفیت‌ها پاسخ داده می‌شود.
مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور در ادامه به برخی برنامه‌های محله‌محور اشاره کرد و گفت: در قالب طرح «سلام محله» در حدود ۲۷۵۰ محله، با همکاری آموزش و پرورش، بهزیستی و وزارت بهداشت، پاتوق‌هایی برای گفت‌وگو و فعالیت سالمندان ایجاد شده است.
وی افزود: در این طرح، مفهوم «بانک زمان» نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ به این معنا که خدمات داوطلبانه افراد به سالمندان ثبت می‌شود تا فرد یا خانواده او بتواند در آینده از خدمات مشابه بهره‌مند شود.
هشدار نسبت به سال ۱۴۳۰ و ضرورت آمادگی برای سالمندی دهه شصتی‌ها
نحوی‌نژاد با اشاره به روند افزایش جمعیت سالمندان در کشور گفت: در حال حاضر سهم سالمندان در ایران حدود ۱۳ تا ۱۴ درصد است، اما در برخی کشورها این رقم بالاتر است. نگرانی اصلی مربوط به سال ۱۴۳۰ و ورود دهه شصتی‌ها به دوره سالمندی است؛ روندی که می‌تواند سهم سالمندان از جمعیت کشور را به حدود ۳۰ درصد برساند.
وی تأکید کرد: برای مواجهه با این تغییر جمعیتی، باید سالمندی را به عنوان یک فرصت دید و همزمان به افراد آموزش داد که ورود به ۶۰ سالگی به معنای کنار گذاشتن فعالیت‌های اجتماعی و زندگی نیست.
این کارشناس توانبخشی بااشاره به تقسیم‌بندی سنی سالمندان گفت: افراد ۶۰ تا ۷۴ سال در گروه سالمندان جوان، ۷۵ تا ۹۰ سال درگروه سالمندان میانسال و بالای ۹۰ سال در گروه کهنسالان قرار می‌گیرند و حتی در سنین بالا نیز ناتوانی یک الزام نیست.
نحوی‌نژاد تغذیه مناسب، پرهیز از مصرف خودسرانه دارو، تحرک بدنی و حفظ ارتباطات عاطفی و روانی با سایر نسل‌ها را از عوامل مؤثر در داشتن سالمندی مطلوب عنوان کرد.
تغییر نگاه جامعه؛ از «پیری و ناتوانی» به «سالمندی فعال»
مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر نقش فرهنگ عمومی در نوع مواجهه جامعه با سالمندی گفت: مفهوم سالمندی نباید با پیری و ناتوانی یکسان تلقی شود و بار معنایی واژه‌ها در جوامع مختلف نیز می‌تواند متفاوت باشد.
وی افزود: تعیین سن تقویمی برای گروه‌های مختلف، بیشتر با توجه به تفاوت نیازها و وجود ضوابط و مقرراتی مانند قوانین کار، بازنشستگی و طب سالمندان انجام می‌شود و نباید عدد ۶۰ سال به عنوان مرزی برای ناتوانی تلقی شود.
نحوی‌نژاد با اشاره به تجربه سالمندان در دوران کرونا اظهار کرد: در آن دوره تصور می‌شد سالمندان زیادی با خطر مواجه شوند، اما در مواردی همین سالمندان از فرزندانی که والدین جوان‌ترشان در بیمارستان بستری بودند، مراقبت کردند و این تجربه نشان داد سالمندی الزاماً به معنای ناتوانی نیست.
وی با بیان اینکه توجه عمومی به موضوع سالمندی در سال‌های اخیر افزایش یافته است، گفت: فرهنگ مربوط به سالمندی نسبت به گذشته تغییر کرده و رسانه‌ها، شهرداری و سازمان بهزیستی توجه بیشتری به این حوزه داشته‌اند؛ با این حال همچنان تا رعایت کامل عزت، کرامت و منزلت سالمندان فاصله داریم.
شناسایی وضعیت سالمندان برای مدیریت بحران‌های آینده
نحوی‌نژاد یکی ازاقدامات مهم انجام‌شده در یک سال گذشته راانجام پیمایش‌هایی برای شناخت دقیق وضعیت سالمندان کشور عنوان کرد و گفت: بدون اطلاعات دقیق درباره وضعیت اجتماعی، اقتصادی، خانوادگی و سلامت سالمندان، برنامه‌ریزی مناسب امکان‌پذیر نیست.
وی افزود: در این پیمایش‌ها موضوعاتی مانند وضعیت سکونت، داشتن یا نداشتن فرزند و بستگان، زندگی تنها، بیماری‌های مزمن، مصرف دارو، پوشش بیمه و میزان مناسب‌سازی منازل مورد توجه قرار گرفته است.
مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور ادامه داد: بخشی از این اطلاعات قرار است با همکاری دستگاه‌های مختلف مورد استفاده قرار گیرد تا امکان شناسایی سالمندان در مناطق کوچک‌تر فراهم شود و در شرایط بحرانی مانند سیل، زلزله یا جنگ، مشخص باشد هر سالمند در چه شرایطی زندگی می‌کند و آیا تنهاست یا در کنار خانواده و بستگان خود قرار دارد.
وی همچنین از تدوین سند «اقتصاد نقره‌ای» خبر داد و گفت: در این سند ۱۴ عرصه برای فعالیت اقتصادی و ارائه خدمات به سالمندان در نظر گرفته شده است و قرار است ظرفیت‌های موجود در اختیار کارآفرینان و جوانانی قرار گیرد که می‌توانند کسب‌وکارهای مرتبط
با نیازهای سالمندان ایجاد کنند.
یک تماس تلفنی می‌تواند از انزوای سالمند جلوگیری کند
نحوی‌نژاد در پایان با تأکید بر ضرورت توجه خانواده‌ها به مشکلات سالمندان اظهار کرد: نباید هر درد و مشکلی را به پیری نسبت داد؛ بسیاری از مشکلات علت مشخص دارند و می‌توان برای آنها راه‌حل پیدا کرد.
وی خاطرنشان کرد: بخشی از مشکلات سالمندان نیز عاطفی و روانی است و یک سرکشی ساده، احوالپرسی یا حتی یک تماس تلفنی می‌تواند بسیاری از این مشکلات را کاهش دهد.
مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور تأکید کرد: توجه بیشتر به سالمندان می‌تواند از انزوا، بیماری و ناتوانی آنها جلوگیری کند و در نهایت به کاهش بخشی از مشکلات جامعه نیز کمک خواهد کرد.
یک تماس تلفنی می‌تواند از انزوای سالمند جلوگیری کند
نحوی‌نژاد در پایان با تأکید بر ضرورت توجه خانواده‌ها به مشکلات سالمندان اظهار کرد: نباید هر درد و مشکلی را به پیری نسبت داد؛ بسیاری از مشکلات علت مشخص دارند و می‌توان برای آنها راه‌حل پیدا کرد.
وی خاطرنشان کرد: بخشی از مشکلات سالمندان نیز عاطفی و روانی است و یک سرکشی ساده، احوالپرسی یا حتی یک تماس تلفنی می‌تواند بسیاری از این مشکلات را کاهش دهد.
مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور تأکید کرد: توجه بیشتر به سالمندان می‌تواند از انزوا، بیماری و ناتوانی آنها جلوگیری کند و در نهایت به کاهش بخشی از مشکلات جامعه نیز کمک خواهد کرد.
نظر شما